Samiti dyditor BE-Komuniteti i Shteteve të Amerikës Latine dhe Karaibeve (CELAC) u mbyll këtë javë me një deklaratë të përbashkët me 41 paragrafe.
“Kjo deklaratë u miratua nga të gjitha vendet me një përjashtim për shkak të mospajtimit të saj me një paragraf”, - thuhet në deklaratën e Bashkimit Evropian. Udhëheqësit evropianë dhe ata të Amerikës Latine dhe të Karaibeve shpallën një epokë të re të rritjes së bashkëpunimit politik dhe ekonomik të martën, por takimi i tyre i nivelit të lartë u mjegullua nga dallimet mbi konfliktin në Ukrainë.
BE - CELAC mbyllin samitin historik me synim nisjen e një epoke të re bashkëpunimi
Samiti dyditor i Bashkimit Evropian dhe i Komunitetit të Shteteve të Amerikës Latine dhe Karaibeve (BE-CELAC) përfundoi të martën në Bruksel me një deklaratë që përmban "marrëveshje të gjerë" në lidhje me të gjitha çështjet kryesore aktuale me të cilat përballen të dy rajonet.
CFP
Deklarata prek çështje në lidhje me ndryshimin e klimës, reformën financiare ndërkombëtare, zhvillimin e qëndrueshëm gjithëpërfshirës, dhe çështjet e hershme, si skllavëria dhe tregtia e skllevërve.
Krerët e shteteve ose qeverive të Bashkimit Evropian (BE) dhe të Komunitetit të Shteteve të Amerikës Latine dhe Karaibeve (CELAC) u angazhuan për rinovimin dhe forcimin e mëtejshëm të partneritetit të gjatë rajonal, i cili bazohet në vlera dhe interesa të përbashkëta dhe në lidhje të forta ekonomike, sociale dhe kulturore.
Ata garantuan të përforcojnë dialogun dhe do të nxisin kontakte të gjera mes njerëzve.
“Duke punuar së bashku si partnerë sovranë, ne jemi më të fortë dhe më të vendosur për të përballuar krizat dhe sfidat e shumta të kohës sonë, duke përfshirë pasigurinë ushqimore, varfërinë, pabarazitë në të dy rajonet, ndërprerjet e zinxhirit të furnizimit dhe inflacionin në rritje. Ne do të bashkëpunojmë gjithashtu për të zbutur efektet negative të ndryshimeve klimatike dhe degradimit mjedisor, sipas parimit të barazisë dhe përgjegjësive dhe aftësive përkatëse të përbashkëta, por të diferencuara, në dritën e rrethanave të ndryshme kombëtare”,- thuhet në një nga paragrafët e deklaratës.
Liderët e rajoneve janë angazhuar po ashtu për të luftuar format e shumta dhe ndërthurëse të diskriminimit dhe dhunës me bazë gjinore dhe për të promovuar parimet dhe të drejtat themelore të punës.
Bashkimi Evropian pranoi se e kaluara e tregtisë së skllevërve të Evropës shkaktoi "vuajtje të patregueshme" në miliona njerëz dhe pranoi po ashtu nevojën për dëmshpërblime.
“Ne pranojmë se skllavëria dhe tregtia e skllevërve, përfshirë tregtinë e skllevërve transatlantikë, ishin tragjedi të tmerrshme në historinë e njerëzimit, jo vetëm për shkak të barbarizmit të urryer, por edhe për nga madhësia e tyre, natyra e organizuar dhe veçanërisht mohimi i thelbit të viktimave dhe se skllavëria dhe tregtia e skllevërve janë krime kundër njerëzimit. CELAC iu referua Planit CARICOM me dhjetë pika për drejtësinë riparuese”,- thuhet në një nga paragrafët e deklaratës.
Plani u kërkon vendeve evropiane që të kërkojnë falje formalisht për skllavërinë. Ai kërkon një program riatdhesimi që do t'i lejojë njerëzit të zhvendosen në kombet afrikane nëse duan dhe mbështetje nga vendet evropiane për të trajtuar shëndetin publik dhe krizat ekonomike. Ai gjithashtu kërkon heqjen e borxhit.
Komisioni i reparacioneve i këtij plani e sheh viktimizimin e vazhdueshëm racor të pasardhësve të skllavërisë dhe gjenocidit si shkakun kryesor të vuajtjeve të tyre sot.
Në samit u ra dakord edhe për bashkëpunimin për çështjet e klimës, duke njohur ndikimin që kanë ndryshimet klimatike në të gjitha vendet, duke prekur veçanërisht vendet në zhvillim dhe vendet më të cenueshme.
“Ne theksojmë rëndësinë e përmbushjes së angazhimit nga vendet e zhvilluara së bashku për të mobilizuar menjëherë 100 miliardë dollarë në vit për financimin e klimës për të mbështetur vendet në zhvillim dhe për të dyfishuar financimin e përshtatjes deri në vitin 2025”,- thuhet në deklaratë.
Duke këmbëngulur tek e drejta për akses në ujë të pijshëm të sigurt dhe kanalizime, liderët në samit theksuan domosdoshmërinë e zbatimit të menaxhimit të integruar të burimeve ujore në të gjithë sektorët në të gjitha nivelet, duke menaxhuar në mënyrë të qëndrueshme burimet ujore, duke reduktuar ndotjen e ujit, duke përfshirë rritjen e bashkëpunimit ndërkombëtar.
CFP
Po ashtu, ata shprehën angazhimin për të çuar përpara partneritetin rajonal për prodhimin lokal të vaksinave, ilaçeve dhe teknologjive të tjera shëndetësore, dhe forcimin e qëndrueshmërisë së sistemeve shëndetësore për të përmirësuar parandalimin dhe reagimin ndaj emergjencave të shëndetit publik.
“Ne presim përparimin e diskutimeve në vazhdim mbi një instrument të ri ligjërisht të detyrueshëm për parandalimin, gatishmërinë dhe reagimin ndaj pandemive në kuadrin e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, me synimin për të rënë dakord deri në maj 2024”, - thuhet në deklaratë.
Duke pranuar rëndësinë e tregtisë së hapur dhe të ndershme, të bazuar në rregullat e pranuara ndërkombëtarisht, liderët u shprehën të gatshëm të vazhdojnë të forcojnë dhe zhvillojnë më tej marrëdhëniet tregtare dhe investuese midis vendeve dhe rajoneve të BE-së dhe CELAC. Ata theksuan rëndësinë e zbatimit të plotë të Marrëveshjeve të Asociimit dhe Tregtisë ndërmjet BE-së dhe partnerëve të CELAC.
“Ne bëjmë thirrje për ratifikimin e marrëveshjeve të nënshkruara dhe të aplikuara aktualisht. Ne mirëpresim proceset e vazhdueshme drejt nënshkrimit të marrëveshjes së modernizuar midis BE-së dhe Kilit dhe BE-së dhe Meksikës në muajt e ardhshëm. Ne marrim parasysh punën e vazhdueshme midis BE-së dhe Mercosur”,- thuhet në deklaratë.
Samiti shprehu shqetësim në lidhje me përkeqësimin e vazhdueshëm të sigurisë publike dhe situatës humanitare në Haiti dhe bëri thirrje për përpjekje të vazhdueshme nën-rajonale, rajonale dhe ndërkombëtare për të mbështetur procesin e dialogut ndërmjet qeverisë, partive të ndryshme politike, institucioneve dhe aktorëve të tjerë të shoqërisë haitiane, me synimin për të hartuar një udhërrëfyes që do t'i lejojë ata të kapërcejnë krizën komplekse që i mundon.
Konflikti në Ukrainë ishte çështja që shkaktoi më shumë përçarje.
Ndërsa liderët në samit deklaruan se ndajnë vlera të përbashkëta si demokracia, të drejtat e njeriut dhe sundimi i ligjit, qëndrimet e tyre për konfliktin në Ukrainë theksuan dallimet me vendet e BE-së. “Ne shprehim shqetësim të thellë për luftën e vazhdueshme në Ukrainë, e cila vazhdon të shkaktojë vuajtje të jashtëzakonshme njerëzore dhe po përkeqëson brishtësinë ekzistuese në ekonominë globale, duke çuar në ndërprerjen e zinxhirëve të furnizimit, rritjen e pasigurisë së energjisë dhe ushqimit dhe rritjen e rreziqeve të stabilitetit financiar . Në këtë kuptim, ne mbështesim nevojën për një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme. Ne përsërisim po aq mbështetjen tonë për nismën e eksportit të drithit në Detit të Zi dhe përpjekjet e OKB-së për të siguruar zgjerimin e saj. Ne mbështesim të gjitha përpjekjet diplomatike që synojnë një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme në përputhje me kartën e OKB-së. Ne ripohojmë angazhimin tonë ndaj Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe të Drejtës Ndërkombëtare, duke përfshirë nevojën për të respektuar sovranitetin, pavarësinë politike dhe integritetin territorial të të gjitha kombeve. Është thelbësore të mbështetet e drejta ndërkombëtare dhe sistemi shumëpalësh që mbron paqen dhe stabilitetin”, - thuhet në deklaratë.
Në fund, liderët e BE-së dhe vendeve të Amerikës Latine dhe Karaibeve, ranë dakord të mbajnë samite çdo dy vjet për të çuar përpara angazhimet e përbashkëta.
