dëgjoni

Para disa kohësh , gjatë qëndrimit në Pekin, këngëtarja Elsa Lila u ftua si një nga shikuesit më të rinj tshqiptarë edhe në rubrikën e CCTV-së "Magjia e filmave artistikë", ku është intervistuar nga gazetari i parë i kësaj rubrike Zhao Jigong. Sipas tij, një arsye që Elsa ka qenë e ftuar në këtë rubrikë, pasi është një këngëtare tepër e njohur në vendin e saj, por njëkohësisht ka lindur nga gjiri i një familjeje artistësh, si dhe ka parë shumë nga filmat e vjetër shqiptarë, madje shumë prej aktorëve dhe regjisorëve të këtyre filmave janë edhe miqtë e saj më të mirë.

A keni mundësi të na tregoni për jetën tuaj të fëmijërisë, për rrethin tuaj familjar dhe kontaktet që kishte familja jote me kineastët veteranë shqiptarë?

Unë jam rritur në një familje të qetë dhe shumë të dashuruar pas muzikës dhe kinematografisë. Në fakt si familje kishim shumë miq artistë, pasi edhe babai im është njëri ndër këngëtarët e Teatrit të Operas dhe Baletit, prandaj ishte në kontakt të vazhdueshëm më artistë të ndryshëm, të cilët me kalimin e kohës bëheshin miq të familjes. Kam patur mundësinë dhe fatin e mirë të njoh regjizorë të njohur si Piro Milkanin dhe Muharrem Sakon. 

 Gjatë rritjes suaj, ndjekja e filmave ishte një ndër mjetet e edukimit të fëmijëve? Kur ne ishim në kohën e fëmijërisë, filmat e vjetër ishin në edukimin tradicional. A ju kanë lënë këta filma përshtypje në jetën tuaj?

Deri në fund të sistemit komunist, këta filma jashtë shfaqur rregullisht. Unë kam parë filma si për fëmijë po ashtu edhe për të rritur. Ka qenë një mënyrë e shëndetshme për edukimin e fëmijëve të dhëndetshëm si dhe për edukimin e fëmijëve të shoqërisë. Unë do t'u sugjeroja kineastëve të sotëm, që të bënin prodhime të tilla për fëmijë, pasi ata edukojnë tek fëmijët miqësinë e pastër dhe të vërtetë mes fëmijëve, me lojën e cila është një pjesë tepër e rëndësishme e jetës së fëmijëve. Filmat e atyre viteve, kanë qenë një pasqyrë e realitetit të jetës dhe të ndjenjave të fëmijëve shqiptarë. 

 Në kohën tonë të fmijërisë ne shihnim filma dhe që më pas imitonim shpesh veprimet e heronjve. Më pas ne ëndërronim të bëheshim heronj si ata.. A ju ka ndodhur edhe juve e njëjta gjë?

Brezi im është rritur me këto ngjarje që shpesh bëheshin pjesë e lojës sonë. Luanim në oborret e pallateve dhe shpesh bëheshim partizane dhe fashiste, pasi dëshirnomi t'i jetonim ngjarjet e jetës njësoj si nëpër filma. "Beni ecën vetë" është një ndër filmat më të dashur për fëmijë. Ai është një ndër personazhet më të dashur për t'u imituar me ndodhitë e tij gjatë pushimeve në fshat. Ne donim të bënim si ai, duke u kacavjerrë nëpër pemë, të luanim në fushë, të flinim natën jashtë në pyll, të njihnim natyrën , pasi fëmijët priren drejt lodrave dhe jetës së lirë.

Po t'iu kishin dhënë mundësinë për të luajtur një pjesë në një filmë shqiptar kur të ishe e vogël, si do të kishe vepruar, do të kishe pranuar?

Të them të drejtën do të më kishte pëlqyer shumë. Një regjizor mik i babait tim, erdhi një ditë për vizitë në shtëpinë time. Unë si vajzë tepër çapkëne dhe më shkon dhe më thotë do vish me xhaxhin që të bëhesh aktore? Por unë ia ktheva se nuk vi pasi kam frikë se mos më vrasin gjermanët, pasi kujtoja se në filmë i vrisnin me të vërtetë njerëzit. Dhe prandaj u prish karriera ime si aktore e teatri dhe kinemasë.

Ndoshta pas viteve '80, në Shqipëri nisën të prodhoheshin më pak filma, përndryshe sipas mendimit tim, ju do të kishit pasur rastin të luanit një rol në ndonjë film për fëmijë?

Tematika ndryshoi nga vitet "80. Më tepër nga vitet "70 ishte tematika e luftës së popullit shqiptar për liri, rindërtimi i vendit dhe veprave industriale të mëdha. Mbas viteve "80 mesa më kujtohet mua, më tepër fillunan të hyjnë tematikat shoqërore, filma me histori dashurie, problematika e mësusit dhe nxënësit, duke filluar të përmblidhet problemi nga populli i gjerë në probleme më të vogla dhe më personale. Unë kam qenë tepër e vogël për t'u bërë aktore dhe nuk kam patur mundësinë që në atë moshë të vogël të zhvilloja karrierën time në këtë fushë. Nëse do të kasha lindur në vitet "65-70 me siguri do isha bërë aktore.

7. Filmat e atëhershëm kanë qenë sipas Elsës më të mirë si nga ana sasiore dhe cilësore, se filmat që arrihen të realizohen tani dhe cfarë subjekti kanë patur më tepër ato filma?

Unë mendoj se prodhimtaria e filmave le të themi të djeshëm, ka qenë jo vetëm më e madhe dhe në nivel më të lartë artistik, por duke patur përshkrime të jetës së thjeshtë dhe të përditshme të gjithë njerëzit e njihnin veten në filmë. Normalisht për mua kur kujtoj dhe rikthej në mendje ato filma me zgjojnë shumë nostalgji dhe emocione. Edhe pse modernizimi ka aparatura shummë cilësore, nuk mund të them se mban emocionet e atëhershme dhe këtë unë e shpreh duke parë një pallat të vjetër përballë një gradacele, pasi pallati edhe pse i vjetër të duket më i ngrohtë dhe me jetë brenda. Kjo lidhet me faktin se filmi më parë ishte cilësor për shkak të aspektit artistik, kurse tashmë është shndërruar në treg.

 A jepeshin në Shqipëri filma të huaj dhe sa arrinte t'i kuptonte Elsa së bashku me të tjerët. Atëherë ka qenë problem të shihje një film të huaj, por përsëri si ia bëje ti dhe të tjerët?

Mesa kujtoj unë në Shqipëri shumë pak filma të huaj transmetoheshin me përkthime poshtë dhe këta në më të shumtën e rasteve ishin filma për fëmijë. Meqë ne kishim afër Italinë dhe Jugosllavinë, mjafton që vetëm me një antenë të vogël që ne e montonim në tarracë shihnim filmat e tyre. Shihnim atje drita shumëngjyrëshe, veshje nga më të bukurat dhe ushqime të mira, të cilat i imagjinonim si mund të ishin dhe për fat të mirë arritëm edhe ne ta shohim realitetin me sytë tanë.

Në kohën e fëmijërisë suaj, keni dëgjuar ndonjëherë për Kinën? Në filmin artistik "Horizonte të hapura" ne kemi parë dy anije me mallra të dërguaran ga Kina në portin e Durrësit dhe disa marinarë kinezë të cilët po bashkëpuninim me punëtorë shqipëtarë për shkarkimin e mallrave. A mund të quhet ky një episod i miqësisë së popullit kinez dhe atij shqipëtar?

Ne kemi patur shumë miq të familjes tonë, të cilët kishin shkuar në atë kohë për të studiuar në Kinë dhe pastai ishin rikthyer në Shqipëri. Ata na tregonin për Kinën dhe si ia kishin kaluar atje. Dikush kishte studiuar për mjekësi, dikush për inxhinjeri, diplomaci etje, duke ditur për shkëmbimet e atëhershme mes dy vendeve. Duke qenë atëherë dy popuj me miqësi shumë të ngushtë, normalisht që edhe unë si fëmijë dëgjoja shumë shpesh të flitej për popullin kinez. Gjyshi im ka qenë ushtarak në kohën e atëhershme ushtarak me gradë të lartë dhe gjatë kohës së fqinjësisë mes dy vendeve më tregonte shpesh për kinezët, kohën e bukur që kishte kaluar me të gjithë ata që ai kishte punuar.  ( Zhai)