Vazhdimi i referatit të Dritës:

Pasi mori në dorëzim Krujën, Skënderbeu futi natën në kështjellë bashkëluftëtarët e fshehur në rrethinat e saj dhe, në bashkëpunim me banorët e Krujës, shpartalloi garnizonin osman. Të nesërmen, më 28 nëntor 1443, kur të gjithë qytetarët i kishte pushtuar një gëzim i papërmbajtur dhe, siç shprehej Marin Barleti (studiues i famshëm i veprës së Skënderbeut dhe bashkëkohës i tij, ai ishte një prift katolik nga Shkodra që pati rastin të njihte disa nga prijësit luftarakë të asaj kohe, të cilët i kallëzuan gjithçka që dinin mbi trimërinë dhe fitoret e Gjergj Kastriotit): "Të gjithë kishin në gojë lirinë, kudo oshëtinte zëri i ëmbël i lirisë", mbi muret e kështjellës së Krujës u ngrit flamuri i Kastriotëve.

Po më 28 nëntor 1443 para banorëve të Krujës, Gjergj Kastrioti ? Skënderbeu mbajti një fjalim, ku ndër të tjera ai tha (sipas Marin Barletit te libri "Historia e Skënderbeut"): "Lirinë nuk ua solla unë, por e gjeta këtu! Sapo më shkeli këmba truallin tuaj, sapo dëgjuat emrin tim, m'u derdhët me vrap të gjithë, më dualët përpara kush e kush më parë, sikur të kishit dëgjuar që u ngritën nga varret etërit, vëllezërit, bijtë tuaj, sikur të kishin zbritur këtu gjithë perënditë... Armët nuk ua solla unë, por ju gjeta të armatosur! Lirinë e pashë se e keni kudo, në krahëror, në ballë, në shpatat e në ushtat".

Lajmi i fitores historike, i çlirimit të Krujës, u përhap me shpejtësi dhe u prit me gëzim të papërshkrueshëm në mbarë Shqipërinë.

Ai i dha një hov të paparë luftës çlirimtare. Pas Krujës, luftëtarët e Skënderbeut çliruan radhazi kështjellat e Petrelës në jug të Tiranës, të Gurit të Bardhë në Mat, të Stelushit dhe Sfetigradit në Dibër etj. Kryengritja e vitit 1443 përfshiu vise të tëra të Shqipërisë.

Si rrjedhojë, në hapësirat e Shqipërisë së Mesme e të Veriut dhe deri të lumenjtë Devoll e Seman u rimëkëmbën një numër principatash e zotërimesh të rëndësishme.

Kuvendi i Lezhës dhe formimi i Lidhjes Shqiptare:

Menjëherë pas fitores së madhe të vitit 1443 Skënderbeu filloi takimet me princër e fisnikë të tjerë shqiptarë për të gjetur rrugën e bashkimit, pa të cilën nuk mund t'i bëhej ballë fuqisë ushtarake më të madhe të kohës ? Perandorisë osmane.

Për këtë qëllim, më 2 mars të vitit 1444, në Lezhë u mbajt Kuvendi i parë Kombëtar i princërve dhe i fisnikëve shqiptarë të shekullit të 15-të.

Skënderbeu, si drejtues i Kuvendit mbajti fjalën e hapjes, në të cilën theksoi domosdoshmërinë dhe rëndësinë e bashkimit të Shqiptarëve.

Kuvendi vendosi që bashkimi të bëhej në formën e një besëlidhjeje, të një aleance ushtarake nëpërmjet drejtuesve të principatave dhe të krerëve të tjerë të vendit, që njihet me emrin: "Lidhja shqiptare e Lezhës". Si kryetar i saj u zgjodh Skënderbeu. Vendim tjetër i rëndësishëm ishte krijimi i ushtrisë së përbashkët dhe caktimi i Skënderbeut si komandant i përgjithshëm i saj.

Me vendimet e Kuvendit të Lezhës u bë një hap i madh e vendimtar drejt bashkimit politik të vendit dhe krijimit të një pushteti qëndror të përfaqësuar nga Gjergj Kastrioti ? Skënderbeu, të cilin ai e fuqizoi gjithnjë e më shumë për të bashkuar sa më organikisht shqiptarët e viseve të lira shqiptare dhe për t'i udhëhequr ata në luftën kundër turqve.

Gjatë 25 vjetëve të ardhshëm (1443 ? 1468) Skënderbeu luftoi, me forca që rrallë herë kalonin 20 mijë ushtarë, me ushtrinë më të fuqishme të asaj kohe dhe arriti që të dilte fitues. Në vitin 1450 ushtria turke, e udhëhequr nga vetë Sulltan Murati i dytë, rrethoi për herë të parë Krujën, por u shpartallua, ndërsa vetë Sulltan Murati vdiq nga hidhërimi gjatë rrugës së kthimit. Kruja u rrethua edhe dy herë të tjera, në vitin 1466 dhe 1467, nga ushtria turke e shumtë në numër, e komanduar nga Mehmeti i dytë, pushtuesi i Konstandinopojës (Stambolli i sotëm), por edhe këto dy rrethime dështuan, për shkak të trimërisë së shqiptarëve dhe aftësive prej strategu të udhëheësit të tyre, Skënderbeut. (Këtu për shkak të kohës, nuk mund të përmend hollësisht luftrat që u zhvilluan midis ushtrive të Skënderbeut dhe të Perandorisë Turke, si dhe vendeve të tjera evropiane.) Perandoria turke provoi ta pushtojë Krujën 24 herë dhe dështoi të 24 herët.

Për një çerek shekulli Skënderbeu ndaloi invazionin turk në Evropën katolike. Për këtë arsye ai është quajtur "mburoja e krishterimit".

Pas vdekjes së Skënderbeut në vitin 1468 në Lezhë (Skënderbeu vdiq nga një sëmundje, ethe e mallkuar gjatë pjesëmarrjes së tij në një konferencë në Lezhë për planin e luftës kundër osmanëve), nga shkaqe natyrore, ushtarët e tij u bënë rezistencë turqve për 12 vjet të tjerë. Në vitin 1480 Shqipëria u pushtua përfundimisht nga Perandoria Turke. Kur turqit e gjetën varrin e Skënderbeut në kishën e Shën Nikut në Lezhë, e hapën atë dhe morën eshtrat e Skënderbeut, për të cilat besohej se sillnin fat. Në vitin 1480 turqit ndërmorën invazionin në Itali dhe pushtuan qytetin e Otrantos.

Skënderbeu sot është heroi kombëtar i Shqiptarëve. Shumë muzeume dhe monumente janë ngritur për nder të tij anembanë Shqipërisë dhe në mesin e tyre edhe Muzeumi i Skënderbeut në kalanë e famshme të Krujës, qytet hero. Kur të keni mundësi të shkoni në Shqipëri, do të vizitoni patjetër këtë qytet dhe muzeum të bukur, që më ka lënë përshtypje të paharrueshme.

Me kaq po e mbyll referatin tim. Ju faleminderit!

Pas shoqes Drita mbajti një referat edhe profesori Zheng Enbo( do të jepet herën tjetër). ( Daming )