v Protokolli mbi bashkėpunimin e uebsajtit nė gjuhėn shqipe tė CRI Oline me botėn e jashtmev Tėrmeti nė Wenchuan
SONDAZH OLIMPIK
ZONA E ANKETAVE
ENCIKLOPEDIA
China Radio International
Rreth Kinës
Nga Bota
   Politikë
   Ekonomi
   Kulturë
   Shkencë e Teknikë
   Sport

Fusha ekonomike

Muzika

Sport
Shkencė e Teknikė

Tregime dhe Legjenda Kineze
(GMT+08:00) 2005-09-14 18:53:50    
Zhvillimi i shėrbimeve tė telekomunikacionit nė rajonin Sinkiang

cri

Kryetari i kėshillit tė Kompanisė aksionare tė telekomunikacionit tė rajonit autonom Sinkiang-ujgur tė Kinės, Gao Tongqing tha se "para shpalljes sė Republikės sonė Popullore, nė rajonin Sinkiang funksiononte vetėm njė telegraf, i cili dėrgonte 20 hieroglifė nė minutė dhe qė pėrdorej vetėm nga ushtarakėt dhe zyrtarėt e rėndėsishėm. Kurse sot, nė rajonin Sinkiang me njė popullsi 19 milionėshe, mesatarisht dy veta kanė njė numėr telefoni tė linjės kombėtare." Fjalėt e zotit Gao bėjnė njė ballafaqim tė gjallė pėr tė treguar zhvillimin dhe ndryshimin kolosal tė shėrbimeve tė telekomunikacionit gjatė 50 vjetėve tė kėtij rajoni.

Zoti Gao tha se shėrbimet e telekomunikacionit nė rajonin Sinkiang filluan pas njė ngjarjeje tė turpėrimit pėr kinezėt. Nė vitin 1871, Rusia Cariste pushtoi qarkun Ili tė Kinės dhe regjimi i dinastisė Qing e mori vesh lajmin pėrkatės vetėm pas tre muajve, sepse asokohe informatat transmetoheshin me anė tė korrierėve tė hipur nė deve bujtinė mė bujtinė. Pėrballė turpėrimit, Qeveria kineze e atėhershme u detyrua tė investonte njė fond tė konsiderueshėm pėr tė vendosur njė linjė telekomunikacioni pėr mbrojtjen e zonave kufitare veriperėndimore. Kėshtu qė, nė gusht tė vitit 1893, nė Dihua, sot Urumēi, u formua Agjencia e pėrgjithshme e telekomunikacionit zyrtar tė Sinkiangut. Shėrbimet e telekomunikacionit nė Sinkiang filluan nė kėtė mėnyrė.

Nė periudhėn e Republikės Kineze atėherhsme, tė drejtuar nga Gomindang, linja e telekomunikacionit me kabllo, e vendosur mė parė, pėsoi shkatėrrim vdekjeprurės pėr shkak tė luftėrave tė vazhdueshme. Deri nė vitin e shpalljes sė Republikės Popullore tė Kinės, nė Sinkiang ekzistonte vetėm njė qark i telegramit qė shkonte nė krahinat e tjera, nga Dihua (sot Urumēi) deri nė Hami dhe Lanzhou. Telekomunikacioni i atėhershėm ishte nė pėrgjithėsi nė shėrbim tė ushtrisė dhe pushtetit, por nė fakt, ishte njė mjet i posaēėm nė duart e sundimtarėve.

Pas shpalljes sė Republikės sonė Popullore, qeveria kineze i kushtoi rėndėsi transformimit dhe zgjerimit tė linjės sė telekomunikacionit nė Sinkiang. Nė vitin 1951, rifilloi nė Sinkiang transmetimi i telegrameve nė gjuhėn ujgure. Kėshtu qė, Sinkiangu u bė i pari rajon nė mbarė Kinėn qė jepte dhe merrte telegrame nė gjuhėn e njė pakice kombėtare. Nė vitin 1952, kapaciteti i telefonit urban nė Sinkiang arriti nė 1451 numra, duke u dyfishuar nė krahasim me vitin 1949. Nė vitin 1958, me ndėrtimin e njė numėr stacionesh tė telekomunikacionit me kabllo me valė tė shkurtra, u formua njė rrjet relativisht i pėrsosur i telekomunikacionit nė kėtė rajon.

Gao Tongqing tha se gjatė mbi 20 vjetėve tė reformės dhe tė hapjes, shėrbimet e telekomunikacionit nė Sinkiang u zhvilluan nga dita nė ditė. Deri nė fund tė vitit 2004, nė rrjetin kryesor transmetues nė distancė tė gjatė tė Sinkiangut, u kryen punimet pėr vendosjen e kabllove fotoelektronike nga jugu nė veri tė Sinkiangut dhe tė kabllove fotoelektronike tė formės sė unazės, punimet pėr transformimin dhe zgjerimin e kabllove fotoelektronike nga Urumēi deri nė Ili dhe tė linjės sė shifruar me mikrovalė nga jugu nė veri tė Sinkiangut, si dhe punimet pėr ndėrtimin dhe zgjerimin e rrjetit tė telekomunikacionit me satelit nė gjithė rajonin. Gjatėsia e kabllove fotoelektronike nė gjithė rajonin ka arritur nė 35 mijė kilometra. Linja kryesore e telekomunikacionit tė shifruar me valė tė shkurtra nė jug dhe veri tė Sinkiangut ka arritur nė 3000 kilometra. Janė vėnė nė pėrdorim 10 stacione tokėsore tė sateliteve. Sot nė Sinkiang, transmetimet me satelit nė ajėr, me valė tė shkurtra nė tokė dhe me kabllo fotoelektronike nėntokėsore kanė formuar njė rrjet transmetues stereoskopik, shumėshtrsash, modern dhe tė sigurt.

Zv-drejtori i drejtorisė sė telekomunikacionit tė rajonit autonom Sinkiang-ujgur, Xhapar Zhesitin tha se nė vitin 2004, nė fshatrat e 70% tė lokaliteteve tė Sinkiangut u realizua telekomunikcioni me telefon. Numrat e telefonit fiks arriti nė 5 milionė e 222 mijė, kurse numrat e telefonit tė lėvizshėm arriti nė 4 milionė e 894 mijė. Sektorėt e financave, taksave, doganės, shkencės e teknikės, arsimit etj. kanė realizuar telekomunikacionin me internet. Telekomunikacioni nė rajonin Sinkiang ėshtė zhvilluar nga "posta me deve" deri nė njė rrjet modern.

Sivjet, rajoni Sinkiang filloi punimet pėr tė vendosur telefon nė ēdo fshat. Ky rajon investoi 150 milionė juanė pėr telekomunikacionin e fshatit. Duke u aplikuar teknika e rrjetit tė telekomunikacionit GSM, rrjeti i telekomunikacionit do tė shtrijjė nė 1304 fshatrat kufitarė tė 11 qarqeve tė rajonit autonom Sinkiang-ujgur, nė fermat bujqėsore tė kurpusit prodhues tė ushtrisė dhe nė postet e mbrojtjes kufitare. Ky rrjet do tė mbulojė njė sipėrfaqe prej 21 mijė kilometrash katrore dhe do t'u sjellė leverdi 241 mijė fshatarėve nė zonat e largėta kufitare. (Zheng)