Paulo Nogueira Batista Jr.
“Vendimmarrësit” është një platformë globale për vendimmarrësit për të ndarë njohuritë e tyre mbi ngjarjet që formësojnë botën e sotme. Paulo Nogueira Batista Jr., një ekonomist brazilian, është ish-zëvendëspresident i Bankës së Re për Zhvillim (NDB) dhe ish-Drejtor Ekzekutiv për Brazilin dhe vendet e tjera në Fondin Monetar Ndërkombëtar (FMN).
Kur Brazili, Rusia, Kina dhe India filluan të takoheshin rregullisht si BRIC, në vitin 2006, ai u njoh menjëherë si një forcë për t'u marë në konsideratë brenda forumeve ndërkombëtare dhe institucioneve shumëpalëshe. Kjo nuk ishte befasi, duke qenë se këto katër vende janë ndër gjigantët globalë.
E matur në termat e barazisë së fuqisë blerëse (PPP), një standard më korrekt krahasimi sesa kursi i këmbimit të tregut, Kina së shpejti do të bëhej ekonomia më e madhe në botë, duke kaluar Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara, India është tani e treta, Rusia e gjashta dhe Brazili ekonomia e tetë më e madhe.
Katër vendet BRIC fillestare janë, së bashku me Shtetet e Bashkuara, të vetmet pesë vende pjesë e listave të dhjetë popullsive, territoreve dhe PBB-ve më të mëdha të planetit. Afrika e Jugut, një nga vendet më të mëdha në Afrikën Sub-Sahariane, iu bashkua grupit në vitin 2011.
BRICS janë dhe do të mbeten një mekanizëm ndërkombëtar koordinues i rëndësishëm, një forcë për drejtësi dhe zhvillim cilësor, jo vetëm të pesë anëtarëve të tij, por më gjerësisht të tregjeve të tjera në zhvillim dhe ekonomive në zhvillim. Kjo rëndësi është konfirmuar nga puna e bërë deri më tani gjatë kryesimit kinez të grupit në vitin 2022.
Nëse merren parasysh aspektet financiare të bashkëpunimit tonë, fokusi i këtij artikulli, është i qartë se është arritur mjaft në këto 16 vjet të ekzistencës së BRICS. Ne filluam duke koordinuar veprimet tona në Fondin Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe G20, i cili ishte përmirësuar në një forum liderësh në 2008.
Në Bordin Ekzekutiv të FMN-së, ku unë isha drejtor për Brazilin dhe vendet e tjera në atë kohë, BRICS u bë shpejt një grup i rëndësishëm, i dyti vetëm pas koordinimit prej kohësh të drejtorëve evropianë. Ne bëmë çmos për të përmirësuar qeverisjen e FMN-së dhe për të rritur zërin dhe përfaqësimin e vendeve në zhvillim në tërësi.
Paralelisht, BRICS punoi së bashku në G20 për të bindur vendet e përparuara për nevojën për të përshtatur arkitekturën financiare ndërkombëtare me sfidat e shekullit të 21-të, duke modernizuar institucionet shumëpalëshe si Banka Botërore, bankat e zhvillimit rajonal dhe vetë FMN, të gjitha këto ende reflektojnë shumë realitete gjeopolitike dhe ekonomike të kohës së krijimit të tyre në shekullin e 20-të.
Ne bëmë njëfarë progresi në arritjen e këtyre objektivave, por pas njëfarë kohe kuptuam se rezistenca ndaj ndryshimit nga ana e fuqive tradicionale perëndimore ishte e vështirë për t'u kapërcyer dhe se përmirësimet do të ishin të ngadalta dhe përfundimisht të pamjaftueshme.
Ky realizim bëri që BRICS të vendosë të krijojë bankën e tyre shumëpalëshe të zhvillimit - Bankën e Re për Zhvillim (NDB) dhe fondin e tyre monetar, Marrëveshjen e kushtëzuar BRICS (CRA). Pas negociatave të kujdesshme, NDB dhe CRA u krijuan në 2015.
Konteksti ndërkombëtar në të cilin vepron BRICS ka ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme vitet e fundit. Marrëdhëniet midis Kinës dhe SHBA-së janë përkeqësuar, kryesisht që nga administrata Trump. Rusia ka qenë në mosmarrëveshje me SHBA-në dhe Evropën që të paktën që nga viti 2014, duke kulmuar me konfliktin në Ukrainë këtë vit.
Edhe pse kjo është sigurisht një çështje polemike, mund të vërehet se këto konflikte me Kinën dhe Rusinë reflektojnë në një masë të madhe hezitimin e Perëndimit për të pranuar se bota është dhe do të jetë gjithnjë e më shumë multipolare. Rezistenca e amerikanëve dhe evropianëve për të pranuar këtë realitet të ri është në themel të shumë prej konflikteve aktuale në botë.
Kjo i bën reformat e sistemit financiar shumëpalësh edhe më pak premtues se sa ishin kur u bashkuan BRICS. Asnjë ndryshim i madh në qeverisjen e institucioneve financiare me bazë në Uashington, të cilat ende kontrollohen fort nga Perëndimi, nuk duhet të priten në të ardhmen e parashikueshme. G20 po kalon fazën e tij më të vështirë me SHBA-në dhe disa vende evropiane që përpiqen pa sukses të përjashtojnë Rusinë nga grupi dhe duke organizuar largime nga takimet kur një zyrtar rus flet.
E gjithë kjo është për të ardhur keq dhe duhet shpresuar se në të ardhmen, marrëdhëniet paqësore dhe një frymë e vërtetë shumëpalëshe do të mbizotërojnë në botë. Ndërkohë, megjithatë, veprimi i përbashkët i BRICS do të jetë gjithnjë e më i nevojshëm.
Duke u mbështetur në atë që është arritur në kryesimin kinez të këtij viti, BRICS duhet të përpiqet të kryejë iniciativa ekzistuese dhe ndoshta të nisë të reja.
NDB dhe CRA duhet të zhvillohen më tej. Për shembull, CRA duhet të vendosë për vendndodhjen dhe të krijojë njësinë e saj të mbikëqyrjes. NDB, e cila është më e rëndësishmja nga dy nismat financiare të BRICS, ende nuk e ka zgjeruar anëtarësimin në mënyrë të konsiderueshme, duke sjellë vetëm katër anëtarë të rinj deri më tani. Ajo gjithashtu duhet të ndërmarrë hapa shtesë për të përdorur monedhat kombëtare në zëvendësimin e dollarit amerikan në operacionet e saj.
Por përveç rishikimit dhe ringjalljes së iniciativave financiare ekzistuese, BRICS duhet të shikojë të sjellë tema të reja në axhendën e tij duke marrë parasysh sfidat që janë shfaqur në të kaluarën më të afërt, dhe veçanërisht në vitin 2022.
Ngjarjet e fundit kanë treguar nevojën për të konsideruar seriozisht çështjet monetare ndërkombëtare. Ajo që ne kemi që nga shekulli i 20-të është një jo-sistem, një marrëveshje ndërkombëtare e pasigurt e bazuar në thelb në një monedhë kombëtare, dollarin amerikan, me një rol dytësor të luajtur nga disa monedha të tjera të vendeve të përparuara.
Ajo që ishte e pasigurt është bërë jashtëzakonisht e pasigurt. SHBA-ja ka abuzuar me rolin e monedhës së saj dhe institucioneve financiare duke i shndërruar ato në armë të luftërave ekonomike kundër disa vendeve.
Ky armatim i monedhës dhe financave ka shkatërruar besimin në një mënyrë thelbësore. Vende si Irani dhe Venezuela kanë qenë në shënjestër në të kaluarën, por masat aktuale ekonomike kundër Rusisë janë të paprecedentë, duke përfshirë, ndër shumë sanksione të tjera, një ngrirje të aseteve financiare prej rreth 300 miliardë dollarësh, që arrijnë në rreth gjysmën e rezervave ndërkombëtare të Rusisë, përfshirë dollarin. dhe gjithashtu zotërimet në euro.
Në qarqet zyrtare ruse, ka filluar diskutimi për atë që quhet projekti R5, duke marrë shkas nga rastësia që pesë monedhat BRICS fillojnë me shkronjën R - real brazilian, rubla ruse, rupi indiane, juan kinez (renminbi) dhe Randi i Afrikës së Jugut. Kjo mund të përfshijë, për shembull, zhvillimin dhe multilateralizimin e marrëveshjeve të pagesave në monedhat kombëtare, duke u mbështetur në marrëveshjet ekzistuese dypalëshe si ato midis Rusisë dhe Kinës dhe midis Rusisë dhe Indisë. Anashkalimi i dollarit, euros dhe institucioneve financiare perëndimore, do të reduktonte rreziqet e ndërhyrjeve politike dhe kostot e transaksionit.
Përtej kësaj, BRICS mund të diskutojë krijimin e një monedhe të re rezervë ndërkombëtare, bazuar në madhësinë dhe fuqinë e ekonomive të tyre. Këto çështje janë me interes më të madh të menjëhershëm për Rusinë dhe Kinën, për arsye të dukshme, por janë me interes për të gjithë ata që dëshirojnë të kenë marrëveshje ndërkombëtare që nuk janë të cenueshme nga tekat dhe veprimet e njëanshme të disa vendeve të mëdha.
Në takimin e tyre të fundit, më 6 qershor, Ministrat e Financave të BRICS dhe Guvernatorët e Bankës Qendrore vendosën të krijojnë Rrjetin e Think Tank-eve të BRICS për Financat për të forcuar kërkimin mbi financat midis vendeve tona. Në bashkëpunim me Task Forcën e Pagesave BRICS, një platformë midis bankave qendrore e krijuar gjatë kryesimit të Indisë me BRICS vitin e kaluar, rrjeti i grupeve të ekspertëve mund të nisë ndoshta një eksplorim të thellë të të gjitha çështjeve të sipërpërmendura gjatë dy viteve të ardhshme.
Kjo mund të kontribuojë në përmirësimin e mekanizmave ekzistues financiarë të BRICS dhe të hapë rrugën për ide dhe iniciativa të reja që mund të ndihmojnë vendet tona dhe pjesën tjetër të botës.
